نام دوره: آموزش اخلاق پزشکی :رعایت شأن و منزلت بیمار              ساعت دوره: 24 ساعت

فهرست مطالب

1-     اهداف

2- مقدمه

 3- مفهوم شأن و منزلت

            الف- تعریف

            ب- ابعاد مختلف شأن

            ج- اثرات و فواید رعایت شأن و منزلت

           د- عوامل موثر در حفظ شأن و منزلت

4-  مفهوم حریم

          الف- تعریف حریم

          ب- ابعاد حریم

         ج- اهمیت رعایت حریم بیمار

5- احترام به بیمار

       الف- تعامل و ارتباط با بیمار

      ب- نقش ارتباط صحیح با بیمار

 6- ایجاد اعتماد در بیمار

 7- استقلال و شرکت بیمار در تصمیم‌گیری

8- واژه‌ها

9- منابع

10- نمایه

11- خودآزمایی

مقدمه :

يكي از ابعاد منشور حقوق بیمار در رابطه با ضرورت رعايت شأن و منزلت بيمار، بدين گونه اشاره نموده  است : دفاع از حقوق انسان

 به منظور حفظ حرمت و عزت او برای اطمینان از این که در مواقع بیماری به ویژه در فوریت‌های پزشکی بدون تبعیض سنی و جنسی و دارا بودن قدرت مالی از جسم و جان و سلامت او مراقبت کافی به عمل خواهد آمد و این مراقبت در محیطی سرشار از احترام و با کیفیت مطلوب ارائه خواهد شد .

توجه به شأن و منزلت بیمار در رشته‌های گروه پزشکی سابقه‌ای دیرینه دارد و شاید بتوان گفت که از نظر تاریخی به توصیه‌های سقراط و تأکید وی بر احترام و حفظ منزلت بیمار باز می‌گردد. این مفهوم در آثار به جای مانده از ارسطو و افلاطون در دوران قبل از اسلام نیز مشاهده می‌شود. این در حالی است که اسلام نه تنها این بحث را مورد تأکید قرار داده است، بلکه بر ابعاد گوناگون آن مانند حقوق متقابل بیمار و پزشک ، و بیمار و جامعه نیز توجه زیادی مبذول داشته است . تداوم توجه به این پدیده در متون و تحقیقات علوم پزشکی خصوصاً در طی چند دهه اخیر گسترش بیشتری یافته و مباحث زیادی را در امر مراقبت‌های بهداشتی به خود اختصاص داده است .

احترام به شأن و عزت انسانها، شخصیت مستقل  و آزادی آنها یکی از اساسی‌ترین اصول اخلاق پزشکی است . "هارکریدر" (2000) می‌نویسد : در زدن قبل از ورود به اتاق بیمار، رعایت ادب و احترام با خانواده بیمار از اصول اساسی تعامل با بیمار  می باشد.

"بلاک و دکر" (1997) می‌نویسند : رعایت شأن و منزلت حق هر بيمار است . این حق شامل عدم اجازه ورود افراد به حریم بیمار، فاش نکردن اسرار خصوصی و یا در معرض دید قرار ندادن بيمار است. اطلاعات راجع به بيمار، درمان‌ها و نتایج آن باید محترم شمرده و با دقت نگهداری شود، هر گونه اطلاعات در مورد وضعیت درمان محرمانه بوده و فقط با اجازه بيمار باید فاش شود.

"ساوادا" ، "کریا" ،" مندس" و "کلتا"( 1996) می‌نویسند: اثرات عدم رعایت شأن و منزلت بیماران بررسی شده و محققان بر این عقیده‌اند که این مسأله باعث افزایش سطح تنش و اضطراب مددجویان می‌گردد و مسایلی مانند احساسات منفی، کاهش همکاری و تغییر در الگوی خواب ایجاد می‌کند و در جای دیگری بیان می‌کنند احترام به شأن و مقام بیمار سبب برآورده شدن نیاز به امنیت و هویت می‌گردد و برآورده شدن این  نیاز ها برای بهبودی مددجو ضروری است.

پرستاران بايد هنگام ارائه مراقبت‌هاي پرستاري، به شأن و مقام، حقوق افراد و سلامت آنان توجه كنند. غالبا˝بيماري باعث از بين رفتن خوي انساني افراد مي‌گردد و پرستار بايد شأن و منزلت بيماران را به آنان باز گرداند و از انجام هر اقدامی كه باعث آسیب به آن مي‌شود خودداري نمايد .

نادیده گرفتن شأن و منزلت  بیمار در اجرای مراقبت‌های پزشکی و پرستاری می‌تواند عواقب ناگواری داشته باشد . به طور مثال پرستاری که بدون توضیح و آمادگی قبلی به پانسمان بیمار می‌پردازد و یا بدون بیان علت به اجبار چندین مرتبه به خونگیری از بیمار اقدام می‌کند. پرسیدن سؤالات بسیار خصوصی توسط تیم درمان از مددجو آثار خجالت و شرمساری از معاینه شدن و بازگوکردن اسرار در حضور جمع را در چهره مددجویان به همراه دارد. می‌توان تصور نمود که آثار مخرب چنین تجربیاتی نزد مددجو تا چه اندازه می‌تواند در مسیر بهبودی وی اختلال ایجاد نماید و چه بسا تصمیم بگیرد که بار دیگر در بیمارستان بستری نشود . به راستی بدون توجه به این آشفتگی روحی و روانی می‌توان امید به بهبودی کامل مددجو داشت؟

احترام به شأن افراد گامی در جهت افزایش رضایت مددجو از خدمات ارائه شده توسط کارکنان می‌گردد و تبعاتی چون ارتباط مطلوب بین مددجو و کارکنان، احساس امنیت، کاهش مدت اقامت در بیمارستان ناشی از کاهش مشکلات روحی و روانی، کاهش هزینه‌ها و افزایش انگیزه کارکنان جهت ارائه خدمات بهتر را به همراه خواهد داشت. بنابراین ضروری است کادر درمانی با مفهوم شأن آشنایی پیدا کرده و هنگام مراقبت و درمان بیماران بیشتر از قبل مورد توجه قرار دهند .